Periyodik Kontrol Nedir? Hangi Ekipmanları Kapsar?
İş ekipmanlarının yasal periyodik kontrolü: kapsam, kontrol periyotları, yetki şartları ve raporlama hakkında işverenlerin bilmesi gerekenler.
Periyodik Kontrol Nedir?
Periyodik kontrol; iş ekipmanlarının, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde belirtilen sürelerde ve ilgili standartlarda tanımlanan yöntemlerle, yetkili kişiler tarafından muayene, test ve deneylerden geçirilmesidir. Amaç; aşınma, hasar ve kusurları bir kaza meydana gelmeden tespit etmek ve ekipmanın güvenle kullanılıp kullanılamayacağını belgelemektir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na dayanan bu yükümlülük işverene aittir. Kontrol sonunda düzenlenen periyodik kontrol raporu, ekipmanın güvenli kullanım durumunu gösteren resmi belgedir ve iş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde istenen temel kayıtlar arasındadır.
Kısaca Periyodik Kontrol
- Yasal dayanak
- 6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
- Sorumlu
- İşveren
- Sıklık
- Aksi belirtilmedikçe en fazla yılda bir; yapı iskelelerinde 6 ayda bir
- Kim yapar?
- EKİPNET'e kayıtlı, ekipmanın branşında yetkili kişi
- Geçerlilik şartı
- İSG-KATİP sözleşmesi ve yetkili kişinin imzası
Periyodik Kontrol Ne Zaman Yapılır?
- İlk kurulumdan sonra ve ekipman kullanılmaya başlanmadan önce
- Ekipman farklı bir yerde yeniden kurulduğunda
- Yönetmelikte belirtilen periyotlarda, düzenli olarak
- Değişiklik, kaza, doğal afet veya uzun süre kullanılmama gibi ekipmanın güvenliğini etkileyebilecek olağan dışı durumlardan sonra
Yönetmelikte belirtilen süreler azami sürelerdir. İmalatçı talimatı veya risk değerlendirmesi daha kısa bir periyot öngörüyorsa bu süre esas alınır.
Periyodik Kontrol Hangi Ekipmanları Kapsar?
Yönetmeliğin EK-III bölümü, periyodik kontrole tabi iş ekipmanlarını gruplar hâlinde sayar. Her ekipmanın kontrol yöntemi ilgili TS EN ve TS ISO standartlarına göre belirlenir.
1
Kaldırma ve İletme Ekipmanları
En fazla 1 yıl · Yapı iskelesi 6 ay- Köprülü ve portal krenler, mobil vinçler, araç üstü vinçler
- Caraskal, vinç ve kaldırma teçhizatları
- Forklift, istif makinesi, akülü transpalet
- Makaslı ve eklemli iş platformları
- Araç kaldırma liftleri ve kaldırma tablaları
- İnşaat, yük ve servis asansörleri
- Yapı iskeleleri ve seyyar iskeleler
- Konveyörler ve manipülatörler
- Sapan, zincir, kıskaç, vakumlu ve manyetik kaldırıcılar
Başlıca standartlar: TS EN 13000+A1, TS EN 14492-1+A1, TS EN ISO 3691 serisi, TS EN 280+A1, TS EN 1493, TS EN 12810 ve TS EN 12811-1
Vinç ve kaldırma → · Forklift →
2
Basınçlı Kaplar ve Tesisatlar
En fazla 1 yıl- Kompresörler ve basınçlı hava/gaz tankları
- Hidrofor ve kapalı genleşme tankları
- Boylerler ve akümülasyon tankları
- Otoklavlar ve kriyojenik tanklar
Başlıca standartlar: TS 1203 EN 286-1, TS EN 13445-5, TS EN 764-7, TS EN 13831, TS EN 285+A1
Basınçlı kaplar →
3
Elektrik ve Yangın Tesisatları
En fazla 1 yıl- Elektrik iç tesisatı ve topraklama tesisatı
- Yıldırımdan korunma (paratoner) tesisatı
- Jeneratör, akümülatör ve transformatör
- Katodik koruma sistemleri
- Yangın algılama ve uyarı sistemleri
- Sprinkler, gazlı söndürme ve davlumbaz söndürme sistemleri
- Yangın pompa dairesi, su deposu ve yangın söndürücüler
- Duman tahliye, basınçlandırma ve havalandırma tesisatı
Başlıca standartlar: TS HD 60364 serisi, TS EN 62305 serisi, TS ISO 8528 serisi, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
Elektrik → · Yangın sistemleri →
4
Tezgâhlar
En fazla 1 yıl- Mekanik, hidrolik ve pnömatik presler
- Abkant presler ve giyotin makaslar
- Torna, freze ve işleme merkezleri
- Taşlama ve delme tezgâhları
- Metal ve ağaç şerit testereler
- Ağaç işleme makineleri
- Transfer ve özel amaçlı tezgâhlar
Başlıca standartlar: TS EN ISO 16092 serisi, TS EN 12622+A1, TS EN 13985+A1, TS EN ISO 23125, TS EN 16090-1
Tezgâhlar →
5
Endüstriyel Raf ve Kapılar
En fazla 1 yıl- Depo ve stok raf sistemleri
- Endüstriyel, seksiyonel ve otomatik kapılar
Başlıca standartlar: TS EN 15635, TS EN 13241+A2, TS EN 12453, TS EN 12604+A1
6
İş Makineleri
En fazla 1 yıl- Hidrolik kazıcı (ekskavatör) ve kazıcı yükleyici
- Yükleyici, dozer, greyder ve skreyper
- Damperli kamyon (iş makinesi)
- Toprak ve zemin sıkıştırma makineleri
- Asfaltlama makineleri ve beton pompaları
- Sondaj makineleri
Başlıca standartlar: TS EN 474 serisi, TS EN 500 serisi, TS EN 12001, TS EN 16228 serisi
İş makineleri →
Periyodik Kontrolü Kimler Yapabilir?
Periyodik kontrolü yalnızca Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş ve EKİPNET sistemine kayıtlı kişiler yapabilir. Yetki, kişinin mesleğine göre ekipman grubu bazında verilir:
Mekanik ekipmanlarKaldırma-iletme ekipmanları, basınçlı kaplar, tezgâhlar, iş makineleri, raf ve kapılar: makine ve ilgili mühendislik dalları, makine/metal teknik öğretmenleri ve makine teknikerleri
İskelelerİnşaat ve makine mühendisleri ile ilgili alanlardaki teknik öğretmen ve teknikerler
Elektrikle ilgili tesisatlarElektrik, topraklama, yıldırımdan korunma, jeneratör ve yangın algılama gibi tesisatlar: yalnızca elektrik / elektrik-elektronik mühendisleri, elektrik teknik öğretmenleri ve elektrik teknikerleri
Sözleşme şartıKontrol öncesinde işveren ile kontrolü yapan kişi arasında İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılması zorunludur. Sözleşme olmadan düzenlenen raporlar geçersizdir.
Periyodik Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
Yönetmeliğe göre her periyodik kontrol raporunda en az şu bilgiler yer almalıdır:
- İşyeri unvanı, adresi, SGK sicil numarası ve İSG-KATİP sözleşme numarası
- Ekipmanın marka, model, imal yılı ve seri numarası
- Kontrolün tarihi ve saati, kullanılan yöntem ve bir sonraki kontrol tarihi
- Yapılan test ve ölçümlerin değerleri ile kullanılan ölçüm aletleri
- Muayene kriterleri, tespit edilen kusurlar, notlar, sonuç ve kanaat
- Kontrolü yapan yetkili kişinin adı, mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzası
İmzasız raporlar geçersizdir. Tespit edilen kusurlar hafif ve ağır olarak sınıflandırılır. Ağır kusurlu bir ekipman, kusur giderilmeden çalıştırılamaz. Hafif kusurlar bir sonraki kontrole kadar giderilmezse ağır kusur olarak değerlendirilir.
İşveren Olarak Neler Yapmalısınız?
- Periyodik kontrole tabi ekipmanlarınızın listesini çıkarın ve her birinin kontrol tarihini takip edin.
- Kontrolleri İSG-KATİP sözleşmesiyle, ekipmanın branşında yetkili kişilere yaptırın.
- Raporda belirtilen kusurları zamanında giderin; ağır kusurlu ekipmanı kullanıma kapatın.
- Raporları, denetimlerde sunmak üzere düzenli biçimde saklayın.
Armedon Mühendislik ile Periyodik Kontrol
Armedon Mühendislik, EKİPNET yetkisi kapsamında ve İSG-KATİP üzerinden sözleşmeli olarak periyodik kontrol ve muayene hizmeti verir.
Gerçek saha ölçümü: Her kontrolü ekipmanın başında, test ve ölçümlerle yaparız; sahaya gelmeden rapor düzenlemeyiz.
Doğru branş: Mekanik ekipmanlarınız makine, elektrik tesisatlarınız elektrik branşında yetkili uzmanlarımız tarafından kontrol edilir.
Ertesi gün rapor: Raporlarınız kontrolün ertesi günü teslim edilir.
Takip: Bir sonraki kontrol tarihini takip eder, zamanı geldiğinde sizi bilgilendiririz.
Hizmet bölgemiz: Kocaeli'nin tüm ilçeleri ile Sakarya, Bursa, İstanbul, Yalova ve Bolu. Bölge sayfalarımız: Kocaeli, Gebze, İzmit, Sakarya, Bursa, İstanbul, Yalova, Bolu.
Sık Sorulan Sorular
Periyodik kontrol zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği uyarınca, Yönetmelik kapsamındaki iş ekipmanlarının periyodik kontrolünü yaptırmak işverenin yasal yükümlülüğüdür.
Periyodik kontrol ne sıklıkla yapılır?
Aksi belirtilmedikçe en fazla yılda bir yapılır. Yapı iskeleleri 6 ayda bir kontrol edilir. İmalatçı talimatı veya risk değerlendirmesi daha kısa bir periyot öngörüyorsa o süre esas alınır.
Periyodik kontrolü kim yapabilir?
Bakanlıkça yetkilendirilmiş, EKİPNET sistemine kayıtlı ve ekipman grubuna uygun branşta yetkili kişiler yapabilir. Örneğin elektrik tesisatlarını yalnızca elektrik branşındaki yetkili kişiler kontrol edebilir.
Periyodik kontrol raporunun geçerli olduğunu nasıl anlarım?
Geçerli bir rapor, İSG-KATİP üzerinden yapılmış bir sözleşmeye dayanır ve kontrolü yapan kişinin EKİPNET kayıt numarasını ve imzasını taşır. Sözleşmesiz veya imzasız raporlar geçersizdir.
Periyodik kontrol yaptırılmazsa ne olur?
İş müfettişi denetimlerinde idari para cezası uygulanabilir. Daha önemlisi, olası bir iş kazasında kontrolü yapılmamış ekipman nedeniyle işveren ağır hukuki ve cezai sorumlulukla karşılaşabilir.
Kontrol sırasında üretim durur mu?
Kontroller işletmenizde, ekipmanın bulunduğu yerde yapılır. Ekipman bazında planlama yapıldığı için üretim akışınız mümkün olduğunca aksatılmaz.
